کتابخوانی

هابرماس علیه هابرماس  اواخر سال گذشته هم‌زمان با درگذشت یورگن هابرماس گفت‌وگویی با حسین مصباحیان درباره اندیشه‌های این متفکر آلمانی انجام دادیم. هابرماس از نسل دوم متفکران مکتب فرانکفورت است که بعدها تلاش کرد با نگاهی انتقادی به بنیان‌گذاران این مکتب، تئودورآدورنو و ماکس هورکهایمر از آنان فاصله بگیرد. مصباحیان باور دارد از دو منظر ایده‌ها و رویکردها می‌توان اندیشه‌های یک متفکر را ارزیابی کرد. آنچه برای او بیشتر اهمیت دارد رویکردهای یک متفکر و اندیشه‌هایی است که قابلیت تحقق اجتماعی دارند و قادرند جامعه را تحت تأثیر قرار داده و موجب تغییرات اساسی شوند. مصباحیان با این صورت‌بندی سراغ هابرماس می‌رود و با ذکر ایده‌های درخشان این متفکر رویکرد او به مدرنیته، «مدرنیته ناتمام» را نقد می‌کند؛ خاصه بحث مهم «همه‌شمولی» که قرار بوده مانعی جدی بر سر راه «خاص‌گرایی» باشد. بحث‌های حسین مصباحیان درباره متفکری که در دوره اصلاحات به ایران آمد و بسیاری از چهره‌های سیاسی و فکری اصلاح‌طلب تحت تأثیرش بوده‌اند، نکات تازه‌ای در بر دارد. اینکه از هابرماس چه چیزهای می‌توانیم یاد بگیریم و چه چیزهای نباید یاد بگیرم، مروری بر تجربه تاریخی ماست. برای پیشنهادها و تبلیغات در پادکست فارسی با ما در ارتباط باشید: info@NewshaCast.comSee omnystudio.com/listener for privacy information.

گفت‌وگوی احمد غلامی با ضیاء موحد شاعری در مرز شک و یقین فلسفه چیزی جز شک نیست. ضیاء موحد، شاعری فلسفه‌خوانده است و از این‌رو شعرهایش بن‌مایه‌های فلسفی دارد. او شاعر فیلسوفی است که شعرهایش سرشار از شک است، شکی که از جهان‌بینی شاعر نشئت می‌گیرد. موحد در جوانی چنان به تسخیر شک درمی‌آید که حتی به هستی به معنای جهان خارج از خود شک می‌کند. این شک و تردید در میان‌سالی و پختگی به‌شکل بینش فلسفی به شعرهایش راه می‌یابد. ضیاء موحد در میان دو نسل از نویسندگان و شاعران نام‌آشنای ایران بالیده است؛ از یک طرف ابوالحسن نجفی و احمد شاملو، بعد محمد حقوقی و هوشنگ گلشیری و از طرف دیگر رضا فرخفال و جوان‌ترها. شعرهای موحد انعکاس روح زمانه خودش است؛ شعرهایی که پیش از انقلاب سروده حال‌و‌هوای یأس‌آلود و انتزاعی دارند و شعرهای دهه هفتاد او عاشقانه‌هایی بدون معشوق‌اند، و شعرهای دهه هفتاد به بعد اوج و فرود میان بیم و امید است. آنچه موحد بر آن تأکید مستمر دارد، شک است که باور دارد همراه خستگی‌ناپذیرش در تمام عمر بوده است. می‌گوید اگر قرار باشد دوباره شعری بگوید، باز هم از تردید خواهد گفت، چراکه زندگی ما هنوز بیش از گذشته روز به روز است و در پس هر روز حادثه‌ای کمین کرده است. برای پیشنهادها و تبلیغات در پادکست فارسی با ما در ارتباط باشید: info@NewshaCast.comSee omnystudio.com/listener for privacy information.

گفت‌وگوی احمد غلامی با علی میرسپاسی درباره کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم» علیه تفکر انحطاط و عقب‌ماندگی علی میرسپاسی در مجموعه آثارش که برخی از آنها چاپ شده و برخی هم در دست چاپ است، به‌ شکلی منسجم به ایده آبادانی ایران می‌پردازد. یکی از کتاب‌های این مجموعه‌ «کشف ایران» است که درباره زندگی و زمانه تقی ارانی است، دیگری «انقلاب آرامِ ایران» و کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟» که موضوع گفت‌وگوی ما با علی میرسپاسی است. این کتاب نگاهی متفاوت به تاریخ ایران دارد و درصدد است تا از روایت‌هایی که مسئله ایران را با رویکرد انحطاط و عقب‌ماندگی طرح می‌کنند، فاصله بگیرد و بر نقاطی از تاریخ تأکید کند که هم‌گرایی و همبستگی بیشتری با وضعیت کنونی ایران دارد. این رویکرد ایجابی مبتنی بر اعتمادبه‌نفسی است که گاه در طول تاریخ به دست نسیان سپرده شده است. از همین‌رو است که میرسپاسی تبلور این باور به خویشتن را در واژه «آبادانی» می‌جوید. آبادانی ایران یعنی رویکردی سازنده به وضعیت کنونی با نقد منصفانه گذشته. کتاب‌های دیگر میرسپاسی که تکمیل‌کننده این منظومه نظری است، ازجمله کتابی درباره احمد فردید، از سوی انتشارات طرح نو در دست انتشار است. برای پیشنهادها و تبلیغات در پادکست فارسی با ما در ارتباط باشید: info@NewshaCast.comSee omnystudio.com/listener for privacy information.

یک کتاب، یک نویسنده: گفت‌وگوی احمد غلامی با سعید مطلبی درباره کتاب «آقای سناریست» راوی حذف‌شدگان خاطراتی از محمدعلی فردین، بهروز وثوقی، ناصر ملک‌مطیعی و ایرج قادری   سعید مطلبی بسیار دوست‌داشتی است. این‌گونه اظهارنظرها در روزنامه‌نگاری مرسوم نیست، اما مطلبی از این قاعده مستثناست؛ مردی که پای رفقایش ایستاد تا آنان و آنچه را که سینمای مردمی می‌نامد زنده نگه دارد. این ایستادن پای محمدعلی فردین، ناصر ملک‌مطیعی، بهروز وثوقی و ایرج قادری و در یک کلام، سینمای مردمیِ پیش از انقلاب که با بیشترین حملات روبه‌رو بوده است کار ساده‌ای نیست. سعید مطلبی می‌گوید هرچه دارد از این سینما و رفقایش است که خالصانه دستش را گرفته‌اند و او را در سینما بر کشیده‌اند. مطلبی احساس رضایت می‌کند که در تمام این سال‌ها پایداری کرده تا دینش را به رفقایش و سینمای مردمی بپردازد و اینک که در آستانه کهنسالی است، همین او را بس است که از این بازیگران و از سینمای مردمیِ پیش از انقلاب با شایستگی نام می‌برند. این روزها که کمتر کسی در سینما پای چیزی می‌ایستد، چهره‌های همچون سعید مطلبی یگانه‌اند. با راویِ گنجینۀ ارزشمند سینمای مردمی ایران به گفت‌وگو نشسته‌ایم. برای پیشنهادها و تبلیغات در پادکست فارسی با ما در ارتباط باشید: info@NewshaCast.comSee omnystudio.com/listener for privacy information.

صاحب‌نظران در مراسم رونمایی کتاب روایت همایون انتشارات «شرق»، به بررسی دیدگاه‌های محمدعلی همایون‌کاتوزیان درباره مسئله توسعه در ایران پرداختند توسعه به روایت فیلسوف اقتصاد  «وقتی در سال 1372 نخستین چاپ فارسی کتاب «اقتصاد سیاسی ایران» نوشته دکتر محمدعلی همایون‌کاتوزیان منتشر شد، در جوامع علمی و دانشگاهی ایران رخدادی مهم جلوه کرد و مورد استقبال قرار گرفت. در ایران بعد از انقلاب، گستره و عمق تبیینی علوم اجتماعی به‌شدت تحلیل رفته بود و فضای دهه اول پس از انقلاب نیز نیاز به چنین تحلیل‌هایی را منعکس نمی‌کرد.  در واقع نگاه‌های انقلابی و ایدئولوژیک همراه با آرمان اسلامی‌سازی علوم انسانی، انگیزه و زمینه را برای اندیشه و نظریه‌پردازی درباره مسائل سیاسی و اجتماعی منتفی کرده بود و حتی به دستاوردهای علم اقتصاد نیز به دیده تردید نگریسته می‌شد. بنابراین در شرایطی که دست‌کم برای یک دهه همه‌چیز در نظام دانشگاهی ایران متوقف بود، انتشار یک کتاب تحلیلی نوآورانه در ایران از یک متفکر برجسته حوزه جامعه‌شناسی تاریخی ایران که در تحلیلی میان‌رشته‌ای به این مسئله پرداخته است، کاری بدیع و تحول‌آفرین تلقی می‌شد». این چکیده‌ای از پیشگفتار کتاب روایت همایون از مسئله توسعه در ایران و از سلسله کتاب‌های توسعه است که به همت مجموعه پویش فکری توسعه تهیه و تدوین می‌شود و تحلیل اندیشمندان ایرانی را درباره مسئله توسعه در ایران روایت می‌کند. در نشست رونمایی این کتاب که به میزبانی مؤسسه دین و اقتصاد برگزار شد‌، صاحب‌نظران به بررسی این کتاب پرداختند. برای پیشنهادها و تبلیغات در پادکست فارسی با ما در ارتباط باشید: info@NewshaCast.comSee omnystudio.com/listener for privacy information.

برخورد: گفت‌وگوی احمد غلامی با نگار اسکندرفر تولد کارنامه در کانون بحران   دهه هفتاد، دهه پرشور نشریات روشنفکری است؛ نشریاتی که با دشواری‌های سیاسی و اقتصادی به راه خود ادامه می‌دادند. نشریاتی همچون «آدینه»، «دنیای سخن»، «گردون»، «تکاپو»، «پیام امروز» و «کیان». این نشریات با اینکه در عرصه سیاسی و اجتماعی تأثیرگذار بودند، اما در بخش‌های ادبی و فرهنگی نیز مطالب ارزشمندی منتشر می‌کردند. «گردون» و «تکاپو» بیش از بقیه دغدغۀ فرهنگ و ادبیات داشتند و در این میان تولد ماهنامه‌ای که صرفا ادبی باشد، کار مهم و دشواری به نظر می‌رسید. از این‌رو «کارنامه»، سردبیری همچون هوشنگ گلشیری را به کار گرفت تا از همان ابتدا نشان بدهد بیش از هر چیز دغدغۀ شعر و داستان دارد. گلشیری تحریریۀ «کارنامه» را از میان داستان‌نویسان و شاعران مطرح برگزید تا در مسیری تعیین‌شده با دقت بسیار به کار خود ادامه دهد. حتی قتل‌های زنجیره‌ای که روشنفکران و نویسندگان را هدف قرار داده بود نتوانست مانع کار «کارنامه» باشد. نگار اسکندرفر، مدیرمسئول «کارنامه» و مدیر مؤسسه «کارنامه» در این گفت‌وگو از آن روزها می‌گوید. برای پیشنهادها و تبلیغات در پادکست فارسی با ما در ارتباط باشید: info@NewshaCast.comSee omnystudio.com/listener for privacy information.